Κώστας Μοσχονάς

Σε μια προσωρινή συμφωνία επί των νέων κανόνων που θα εγγυώνται υψηλό επίπεδο προστασίας για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος που καταγγέλλουν παραβάσεις του δικαίου της Ε.Ε., κατέληξαν χθες το Συμβούλιο Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι νέοι αυτοί κανόνες, που ορίζουν πρότυπα προστασίας για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος σε ολόκληρη την Ε.Ε., προτάθηκαν για πρώτη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2018.

Οπως δήλωσε η επίτροπος Βιέρα Γιούροβα (Δικαιοσύνη, Καταναλωτές και Ισότητα των Φύλων), «οι αποκαλύψεις για το Dieselgate, τα Panama Papers και την Cambridge Analytica μας έκαναν να συνειδητοποιήσουμε ότι οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος μπορούν να συμβάλουν στην αποκάλυψη παράνομων δραστηριοτήτων που βλάπτουν τόσο το δημόσιο συμφέρον όσο και τη συλλογική ευημερία».

Οι νέοι κανόνες καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων του δικαίου της Ε.Ε. και συγκεκριμένα τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τη φορολογία εταιρειών, την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ενωσης, την ασφάλεια των τροφίμων και των προϊόντων, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος και την πυρηνική ασφάλεια. Επιπλέον, τα κράτη-μέλη έχουν τη δυνατότητα να επεκτείνουν τους κανόνες αυτούς σε άλλους τομείς.

Η νέα νομοθεσία ορίζει:

◼ Σαφείς διαδικασίες καταγγελίας και υποχρεώσεις για τους εργοδότες: οι νέοι κανόνες θα θεσπίσουν ένα σύστημα ασφαλών διαύλων για την υποβολή καταγγελιών τόσο εντός ενός οργανισμού όσο και στις δημόσιες αρχές.

◼ Ασφαλείς διαύλους για την υποβολή καταγγελιών: οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος καλούνται να υποβάλουν πρώτα την καταγγελία τους εσωτερικά, εάν η παράβαση που επιθυμούν να στηλιτεύσουν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά εντός του οργανισμού τους και δεν διατρέχουν τον κίνδυνο να υποστούν αντίποινα. Μπορούν επίσης να υποβάλουν την καταγγελία τους στις αρμόδιες αρχές, όπως κρίνουν σκόπιμο, ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις. Επιπλέον, εάν δεν αναληφθεί δράση σε συνέχεια της καταγγελίας τους στις αρχές ή σε περίπτωση επικείμενου ή προφανούς κινδύνου για το δημόσιο συμφέρον ή σε περίπτωση που η καταγγελία αναμένεται να αποβεί άκαρπη, για παράδειγμα επειδή οι αρχές συμπράττουν με τους υπαίτιους της αξιόποινης πράξης, οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος μπορούν να προβαίνουν στη δημοσιοποίηση της καταγγελίας τους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

◼ Πρόληψη αντιποίνων και αποτελεσματική προστασία: Οι κανόνες θα προστατεύουν τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος από απόλυση, υποβιβασμό και άλλες μορφές αντιποίνων. Θα απαιτούν επίσης από τις εθνικές αρχές να ενημερώνουν τους πολίτες σχετικά με τις διαδικασίες καταγγελίας και τη διαθέσιμη προστασία. Θα προστατεύονται επίσης σε δικαστικές διαδικασίες.

efsyn.gr