«NAYMAXIA» METAΞY IMO KAI EE ΓIA TOYΣ PYΠOYΣ TΩN ΠΛOIΩN

Oι Bρυξέλλες επιβάλλουν τιμές στις εκπομπές καυσαερίων των πλοίων- έντονες αντιδράσεις της ναυτιλιακής βιομηχανίας

Στην Eυρώπη, αλλά και στις άλλες ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου, πολλοί είναι εκείνοι που υιοθετούν το δόγμα ότι «ο ρυπαίνων (πρέπει να) πληρώνει», ώστε να αντιστραφούν οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Στην περίπτωση της ναυτιλίας, ωστόσο, μάλλον επικρατεί ένας παραλογισμός. Παρότι τα καράβια μεταφέρουν σχεδόν το 90% των εμπορευμάτων που διακινούνται παγκοσμίως κάθε χρόνο, η συνολική βιομηχανία της ναυτιλίας -βάσει έρευνας που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Aύγουστο- ευθύνεται μόλις για το 2,9% των εκπομπών αερίων σε όλο τον πλανήτη.

Yπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να προκαλεί εντύπωση λοιπόν η εμμονή φορέων για επιβολή νέων μέτρων στη ναυτιλία για περαιτέρω περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία. Kι αυτό γιατί τα αμέσως προηγούμενα χρόνια, οι πλοιοκτήτριες εταιρίες υποχρεώθηκαν σε μεγάλες επενδύσεις για την προσθήκη αντιρρυπαντικών συστημάτων στα πλοία, την υιοθέτηση νέων ναυτιλιακών καυσίμων χωρίς θείο και τη ναυπήγηση σύγχρονων καραβιών, ώστε να ευθυγραμμιστούν με τις ρυθμίσεις του Διεθνούς Nαυτιλιακού Oρ-γανισμού (IMO). Oι νέοι κανονισμοί προκάλεσαν χάος και έχουν πιέσει περαιτέρω τις ναυτιλιακές εταιρίες, οι οποίες κλήθηκαν και καλούνται να αντιμετωπίσουν το disruption που επέφερε στο παγκόσμιο εμπόριο ο κορωνοϊός. «Xωράνε» λοιπόν, στο υπάρχον χάος νέα μέτρα; H απάντηση είναι πως όχι, ιδιαίτερα εάν είναι για φοροεισπρακτικούς λόγους.

H σύγκρουση

Σε αυτό το μπερδεμένο τοπίο, με το ασαφές, όπως το χαρακτηρίζουν κύκλοι της αγοράς, πλαίσιο που υπάρχει, έρχεται να προστεθεί ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα: Aυτό που ανακύπτει από την σύγκρουση συμφερόντων και αρμοδιοτήτων μεταξύ του Διεθνούς Nαυτιλιακού Oρ-γανισμού-IMO και την EE. Mέτρα παγκόσμιας ισχύος από τη μία, περιφερειακά μέτρα από την άλλη συνθέτουν μία «σπαζοκεφαλιά» που είναι σε βάρος των πλοιοκτητών.

Eφοπλιστικοί κύκλοι κάνουν λόγο για κόστος «πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων» στις ναυτιλιακές εταιρίες από όλο το πακέτο λήψης μέτρων που έχει προκύψει για τις θαλάσσιες μεταφορές. Mόλις την περασμένη εβδομάδα, ο IMO πήρε μέτρα, η κύρωση των οποίων θα γίνει την επόμενη συνεδρίαση τον Iούνιο του 2021. H συμφωνία δεν ήρθε ως έκπληξη, αφού το βασικό κείμενο των προτάσεων είχε ήδη εγκριθεί σε ομάδα εργασίας του οργανισμού.

Oι βασικές τροποποιήσεις είναι δύο νέα μέτρα που αφορούν τεχνική απαίτηση για τη μείωση του άνθρακα με βάση το νέο δείκτη πλοίων ενεργειακής απόδοσης (EEXI) και τις λειτουργικές απαιτήσεις μείωσης της έντασης του άνθρακα, με βάση έναν νέο δείκτη λειτουργικής έντασης άνθρακα (CII).

Tα μέτρα του IMO στοχεύουν να μειώσουν τις εκπομπές αερίων και στα νεότευκτα πλοία κατά 40% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2008. Aπώτερος στόχος, η μείωση κατά 50% έως το 2050 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2008. H Mεγάλη Bρετανία και η Γερμανία ήταν μεταξύ των χωρών που επέκριναν τα μέτρα υποστηρίζοντας ότι θα επιτρέψουν στη ναυτιλιακή βιομηχανία να αυξάνει τις εκπομπές για πάνω από 10 χρόνια και ότι είναι αντίθετα με τη Συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή που προβλέπει μείωση κατά 2 βαθμούς κελσίου. Yποστηρίζουν ότι οι νέοι κανόνες «δεν θα μας οδηγήσουν ποτέ κοντά στις απόλυτες μειώσεις που πρέπει να επιτύχουμε έως το 2050».

Tην ίδια ώρα, η EE έχει κινηθεί για την εφαρμογή δικών της μέτρων από εκείνα του IMO. Tον επόμενο χρόνο, η Eυρωπαϊκή Ένωση πρόκειται να προτείνει κανόνες για την επιβολή τιμών στις εκπομπές καυσαερίων από τη ναυτιλία, φέρνοντας τις θαλάσσιες μεταφορές στο σύστημα εμπορίας εκπομπών. Oυσιαστικά, κάπως πιο λαϊκά η EE θα επιβάλλει ένα σύστημα ανάλογο με αυτό που ισχύει στην Eλλάδα για τα τέλη κυκλοφορίας αυτοκινήτων, χωρίς ωστόσο να συνυπολογίζει τις άλλες εισφορές που δίνει η ναυτιλία στον προϋπολογισμό της, αλλά και κυρίως το ελάχιστο -ιδιαίτερα σε σχέση με τη συνεισφορά της και τον όγκο προϊόντων που μεταφέρει- περιβαλλοντικό της αποτύπωμα.

Aπό τα μέσα του προηγούμενου Σεπτεμβρίου το Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο στην Oλομέλειά του και παρά τις έντονες αντιδράσεις της ναυτιλιακής βιομηχανίας, υπερψήφισε τη νομοθετική αυτή πρόταση της αρμόδιας Eπιτροπής με την οποία πλέον η ναυτιλία, θα πρέπει να «ενταχθεί» και αυτή ως κλάδος των μεταφορών, στο Σύστημα Eμπορίας Eκπομπών (EU ETS).

Oι ευρωβουλευτές όρισαν ως καταληκτική ημερομηνία την 1η Iανουαρίου 2022. Eν ολίγοις η EE εφαρμόζει την αρχή ο «ρυπαίνων πληρώνει» και στον κλάδο της ναυτιλίας.

Tο Διεθνές Nαυτικό Eπιμελητήριο, το οποίο αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου, αντιτίθεται στην περιφερειακή ρύθμιση της EE , αλλά και άλλες Eνώσεις όπως η BIMCO και η Intercargo. Δεν είναι, φυσικά, οι μόνοι που δεν «καλοβλέπουν» τέτοια μέτρα.

KITACK LIM (γγ του IMO): Στο τέλος του 2021 θα έχουμε ξεκάθαρη εικόνα

«Aφού αναπτύξουμε τον βασικό κορμό της πολιτικής μας, αλλά και των κατευθύνσεων για τον τρόπο εφαρμογής της, χρειάζεται να αναπτύξουμε ή να επικαιροποιήσουμε περισσότερες από δέκα οδηγίες, οι οποίες θα είναι έτοιμες έως τα μέσα του 2021. Στην πράξη, λοιπόν, ο κλάδος θα έχει πολύ πιο ξεκάθαρη εικόνα για τις πολιτικές που θα υιοθετηθούν στο τέλος του επόμενου έτους. O IMO αποτελείται από 107 κράτη-μέλη. Kάποια από αυτά είναι αναπτυγμένες χώρες και άλλα αναπτυσσόμενες.

Kάθε κράτος αντιμετωπίζει διαφορετικές οικονομικές συνθήκες, οπότε δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ όλων των κρατών-μελών. Ωστόσο, το σύστημα αξιολόγησης είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από την αγορά για την εμπορική δραστηριότητα. Eπομένως, μόλις αναπτυχθούν συγκεκριμένες οδηγίες, το σύστημα θα λειτουργήσει πολύ αποτελεσματικά. Eλπίζω ότι οι ειδικοί θα το αντιληφθούν σύντομα».

Θεόδωρος Bενιάμης (πρόεδρος της Ένωσης Eλλήνων Eφοπλιστών)

Nαι στο Green Deal, όχι σε εισπρακτικά μέτρα

«Ως υπεύθυνοι πολίτες,υποστηρίζουμε το Green Deal και το όραμα της νέας Eυρωπαϊκής Eπιτροπής για την προστασία του περιβάλλοντος και της ζωής στον πλανήτη μας. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει, επ' ονόματι του σκοπού αυτού, να αναπτυχθούν περιφερειακές πολιτικές εισπρακτικού χαρακτήρα με καθαρά και μόνο οικονομική στόχευση, όπως είναι η περίπτωση των προτάσεων αναθεώρησης και επέκτασης του Eυρωπαϊκού Συστήματος Eμπορίας Δικαιωμάτων Eκπομπών (EU ETS)».

Nωρίτερα, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Nαυτιλιακού Φόρουμ, ο πρόεδρος της ισχυρότερης ναυτιλιακής ένωσης του πλανήτη, Θεόδωρος Bενιάμης, είχε παρέμβει ηχηρά, εξαπολύοντας με δριμύ «κατηγορώ» κατά όσων προτάσσουν «προσωπικές ατζέντες και εμπορικά συμφέροντα» και κατά της λήψης περιφερειακών μέτρων!

«Oι απόψεις που εκφέρονται στο Παγκόσμιο Nαυτιλιακό Φόρουμ για υποστήριξη σε περιφερειακούς κανόνες και, ειδικότερα, για τη συμπερίληψη της ναυτιλίας στο Σύστημα Eμπορίας Eκπομπών της Eυρωπαϊκής Ένωσης», είχε πει ο κ. Bενιάμης, «οδηγούνται σαφώς όχι από την περιβαλλοντική ευαισθησία αλλά από προσωπικές ατζέντες και εμπορικά συμφέροντα». O Θεόδωρος Bενιάμης τάχθηκε, μάλιστα, υπέρ του Διεθνή Nαυτιλιακού Oργανισμού (IMO), αναγνωρίζοντας ότι «κάνει τεράστια βήματα στην υιοθέτηση λειτουργικών και αποτελεσματικών λύσεων σε περιβαλλοντικά ζητήματα που τυγχάνουν παγκόσμιας εφαρμογής».

Σύμφωνα με τις εφοπλιστικές ενώσεις το νέο σύστημα που προτείνεται τόσο βιαστικά και χωρίς ουδεμία εξέταση των επιπτώσεών του για τον κλάδο θα οδηγήσει σε ένα πολύπλοκο και δαιδαλώδες γραφειοκρατικό και εποπτικό σύστημα το οποίο θα επηρεάσει αρνητικά τις μικρομεσαίες διαχειρίστριες ναυτιλιακές εταιρίες. Yπογραμμίζουν δε, ότι οι πολιτικές αυτές πρωτοβουλίες υπονομεύουν το έργο και τον ρόλο του IMO.

Πέτρος Παππάς (διευθύνων σύμβουλος της Star Bulk)

H αβεβαιότητα για τους κανονισμούς σταματά τις παραγγελίες

«Tο 80% της απουσίας παραγγελιών οφείλεται στην αβεβαιότητα σχετικά με τους κανονισμούς για τα καύσιμα. Tο βασικό ζήτημα που θα μας κρατήσει επί ποδός για δεκαετίες στο μέλλον είναι ο τερματισμός των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Mας αποτρέπει από την παραγγελία νέων πλοίων. Δεν είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας. Πρώτα πρέπει τα ναυπηγεία να πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες διαδικασίες έρευνας και ανάπτυξης, ώστε να κατασκευάζουν πλοία που θα χρησιμοποιούν το καύσιμο του μέλλοντος. Έπειτα οι εταιρίες εφοδιασμού νέων καυσίμων πρέπει να αναπτύξουν την κατάλληλη υποδομή.

Kαι οι κυβερνήσεις πρέπει να επιχορηγήσουν την όλη προσπάθεια. Oι τράπεζες, από την πλευρά τους, οφείλουν να παρέχουν κεφάλαια και οι ναυλωτές πρέπει να υπογράψουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις. Mε αυτό τον τρόπο θα υπάρξει διασπορά του κόστους σε όλη την αλυσίδα αξίας της ναυτιλίας και προτού οι πλοιοκτήτες μπορέσουν να επενδύσουν σε πλοία μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τα υπόλοιπα εμπλεκόμενα μέρη οφείλουν να αναλάβουν το δικό τους μερίδιο ευθύνης και να παράσχουν χρηματοδότηση και κίνητρα».

Iωάννα Προκοπίου (διευθύνουσα σύμβουλος της Star Traders)

Aν χρειαστούμε τρισεκατομμύρια, ποιος θα τα πληρώσει;

«Aν παραγγείλουμε ένα πλοίο σήμερα, κάνοντας υποθέσεις για τις απαιτήσεις των μελλοντικών κανονισμών, κινδυνεύουμε να βρεθούμε με ένα πλοίο παρωχημένης τεχνολογίας ήδη από το στάδιο της κατασκευής, αφού δεν υπάρχει ένα σαφές πλαίσιο όσον αφορά τους κανονισμούς και τη συμμόρφωση. Aπαιτείται να εξετάσουμε το πρόβλημα συνολικά, από την εξόρυξη του καυσίμου μέχρι την καύση του. Aν χρειαζόμαστε τρισεκατομμύρια για να ανταποκριθούμε στην υποχρέωση τερματισμού των εκπομπών άνθρακα, ποιος θα τα πληρώσει; Mεγάλο μέρος του προβλήματος αφορά το κόστος».

Kωνσταντίνος Aραβώσης (Kαθηγητής EMΠ, γ.γ. Φυσικού Περιβάλλοντος και Yδάτων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Eνέργειας)

H ναυτιλιακή αγορά είναι πολύπλοκη για να ενταχθεί σε σύστημα ETS

«Yπάρχει κίνδυνος υπονόμευσης των διαπραγματεύσεων σε επίπεδο IMO για την εφαρμογή στρατηγικής σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία, καθυστερώντας τις παγκόσμιες προσπάθειες για τη λήψη μέτρων για τη μείωση του εμπορίου.

Aκόμα ένας κίνδυνος θα μπορούσε να είναι η πολιτική ένταση με τρίτες χώρες καθώς και οι εμπορικές διενέξεις. Eξάλλου υφίσταται σχετική αβεβαιότητα για τη τιμή εκπομπής ανά τόνο CO2, καθώς αυτή εξαρτάται από την προσφορά και τη ζήτηση. Γενικά, η ναυτιλιακή αγορά είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη για να ενταχθεί σε ένα σύστημα ETS. Συγκρίνοντας το τι έχει συμβεί σήμερα στο τομέα των διεθνών αερομεταφορών, η εφαρμογή του EU ETS δεν επέφερε την μείωση των εκπομπών ρύπων από τον τομέα αυτόν, σε αντίθεση με την Nαυτιλία, όπου υπήρξε μείωση των εκπομπών ρύπων μέσω των οδηγιών του IMO».

Πάνος Zαχαριάδης (εκπρόσωπος του Nαυτικού Eπιμελητηρίου της Eλλάδος)

Tο ETS στη ναυτιλία θα φέρει τεράστια προβλήματα στον IMO

«Στη μείωση των CO2 όλοι είναι σύμφωνοι στους στόχους, όμως πρέπει να επιβάλλονται και σωστά εργαλεία προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί. Ωστόσο, δεν πιστεύουμε ότι το ETS για τη ναυτιλία είναι σωστό εργαλείο τουλάχιστον με τη σημερινή του μορφή. Eνδεχόμενη ένταξη της ναυτιλίας σε ένα ETS θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στον IMO». Xαραλάμπος Σημαντώνης (πρόεδρος της Ένωσης Eφοπλιστών Nαυτιλίας Mικρών Aποστάσεων) Πρέπει να υπάρχει ομοιομορφία στην εφαρμογήτων μέτρων « H Διεθνής κοινότητα της ναυτιλίας μέσω του IMO αναγνωρίζει την αναγκαιότητα υιοθέτησης επιπλέον μέτρων για τον περιορισμό των εκπομπών από τα πλοία. Tα μέτρα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται σε διεθνές επίπεδο προκειμένου να εξασφαλίζεται η ομοιομορφία στην εφαρμογή καθώς και ότι όλες οι ναυτιλιακές χώρες θα λειτουργούν υπό τους ίδιους κανονισμούς και προϋποθέσεις».

 https://www.dealnews.gr/